In de naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest.<\/p>\n\n\n\n
Verheug u! \u03a7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5! Verheug u!<\/p>\n\n\n\n
Dit is het voortdurende refrein van een van de meest indrukwekkende po\u00ebtische hymnen van de Orthodoxe Kerk. Midden in de ascetische strijd van de Grote Vasten \u2013 Uw Eminentie, Uw Genade, eerwaarde vaders, dierbare broeders en zusters in Christus \u2013 biedt onze Kerk ons, als een liefdevolle Moeder, deze hymne van vreugde aan, deze hymne van verheffing, deze hymne van hoop, deze hymne van het Goede Nieuws, van het Evangelie, van de Aankondiging. Dit was ook de oorspronkelijke liturgische plaats van de Akathistoshymne; zij werd gezongen tijdens het Feest van de Aankondiging op 25 maart. Het feest van de Aankondiging valt altijd in de periode van de Grote Vasten en is nauw verbonden met Pascha en met de daaraan voorafgaande tijd. Daarom wordt de Akathistos reeds in vroege liturgische bronnen aangetroffen tijdens de zaterdagse nachtwaken van de Pannychis, dat wil zeggen de dienst die werd gehouden in de Grote Kerk van de Hagia Sophia van vrijdagavond tot zaterdagochtend, hetzij in de vierde, hetzij in de vijfde week van de Grote Vasten, afhankelijk van de beslissing van de Patriarch van Constantinopel. In een latere periode kreeg de Akathistoshymne haar huidige vaste plaats op de vijfde zaterdag van de Grote Vasten, de Zaterdag van de Akathistos, zoals wij die vandaag vieren. Sommige orthodoxe tradities zingen \u00e9\u00e9n van de vier delen van de Akathistos op de eerste vier vrijdagen van de Grote Vasten, binnen de dienst van het Kleine Completen. De volledige hymne wordt gezongen tijdens het Kleine Completen van de vrijdag van de vijfde week van de Vasten, zoals wij dat gisteravond hebben gedaan, hoewel dit eigenlijk behoort plaats te vinden tijdens de metten van vandaag.<\/p>\n\n\n\n
Elk van de vier delen van de hymne bestaat uit drie strofen gecombineerd met Groeten aan de Theotokos, eindigend met het refrein: \u201cVerheug u, o Ongehuwde Bruid!\u201d, en drie strofen zonder de Groeten, met het refrein: \u201cAlleluia.\u201d Aan het einde van elke vastenweek, omdat zaterdag en zondag niet tot de Grote Vasten behoren, worden wij uitgenodigd om dat Goede Nieuws van de Menswording te bezingen en te vieren, dat plaatsvond door de historische persoon van Maria, de Theotokos. De zorgzame Moeder, die de Kerk is, gesymboliseerd en vertegenwoordigd door de zorgzame Moeder van onze vleesgeworden God, Maria, biedt ons deze geestelijke bemoediging en zekerheid aan: dat God met ons is in onze geestelijke strijd gedurende de periode van de Grote Vasten.<\/p>\n\n\n\n
De Akathistoshymne is ook een hymne van overwinning, een hymne van triomf, een hymne van bescherming, niet alleen in wat wij een geestelijke dimensie zouden kunnen noemen, maar ook in het historische bestaan van de mens. In het synaxarion van de Kerk wordt de Akathistoshymne verbonden met de grote historische gebeurtenis van de belegering van Constantinopel in 626, en dit jaar vieren wij de 1400ste herdenking van het zingen van deze hymne ter bescherming van de Stad van Constantijn. Het beleg vond plaats tijdens het patriarchaat van Patriarch Sergius, een omstreden figuur vanwege zijn monenergistische en monotheletische neigingen. Hij leidde de verdediging van het volk van Constantinopel tegen de Perzische invasie. Sommige bronnen schrijven hem het auteurschap van de Akathistoshymne toe, maar waarschijnlijker ligt de oorsprong van de hymne bij de heilige Romanos de Melodos, in eerdere tijden. De stad werd gered en dit wonder werd toegeschreven aan de Moeder Gods. Uit dankbaarheid zongen geestelijkheid en leken de Akathistos in de kerk van Blachernae, staande \u2013 waarnaar de hymne ook haar naam ontleent, akathistos, \u201cniet zittend\u201d. In de Synaxaria wordt de Akathistos niet alleen genoemd in verband met het beleg van Constantinopel in 626 door de Perzen, Avaren en Slaven onder keizer Heraclius, maar ook met een tweede beleg in 673 door de Arabieren onder Constantijn Pogonatus, en vervolgens een derde beleg in 717\u2013718 onder Leo III de Isauri\u00ebr, dat eindigde met een beslissende overwinning op de Arabieren. Maar wat betreft de hymne zelf?<\/p>\n\n\n\n
Liturgisch gesproken is de Akathistos een kontakion. De kontakia bestonden uit 24 of meer strofen en waren po\u00ebtische homilie\u00ebn, verkondigd vanaf de kansel. De Akathistoshymne is de enige kontakion die latere liturgische hervormingen heeft doorstaan en al haar 24 strofen heeft behouden. De andere kontakia zijn gereduceerd tot slechts twee strofen, het huidige kontakion en oikos, gelezen na de zesde ode van de canon van de metten. De Akathistos zoals wij die vandaag kennen is een combinatie van het oude kontakion en een groep van twaalf \u03a7\u03b1\u03b9\u03c1\u03b5\u03c4\u03b9\u03c3\u03bc\u03bf\u03af, of \u201cGroeten\u201d, die verbonden zijn met de twaalf oneven strofen (1, 3, 5, enzovoort). Deze groeten dateren waarschijnlijk uit de tijd van het Derde Oecumenische Concilie van Efeze in 431, een christologisch concilie dat de werkelijkheid van de Menswording verdedigde. Zoals de term Theotokos (Godsbarende of Moeder Gods), die centraal stond in de christologische debatten van de vijfde eeuw en een christologische term is \u2013 dat wil zeggen dat zij verwijst naar Christus als volledig God vanaf het moment van zijn ontvangenis in de schoot van Maria \u2013 zo zijn ook de Groeten, evenals de rest van de hymne, christologisch. Zij verwijzen naar Christus. Zij verwijzen naar de vleesgeworden God, het Woord.<\/p>\n\n\n\n
Het eerste deel van de Akathistos, strofen \u00e9\u00e9n tot twaalf, bezingt het verhaal van onze Heer Jezus Christus, van de Aankondiging tot de vlucht naar Egypte. De aartsengel Gabri\u00ebl kondigt aan Maria aan dat zij de Verlosser zal baren en, ziende haar verwarring en ongeloof, verzekert hij haar van de almacht van God. Het is de kracht van God die dit mogelijk zal maken. Zowel de aartsengel als Maria staan verwonderd over wat God op het punt staat te doen. De hymne voert ons door Maria\u2019s bezoek aan Elisabeth en door de twijfels van Jozef. Zij doet ons aansluiten bij de herders die het gezang van de engelen horen; zij laat ons de ster volgen die de wijzen leidde om Jezus te aanbidden, die vervolgens overal de verschijning van de Verlosser verkondigden; en daarna voegen wij ons bij de oude Simeon, die God herkent in het kind Jezus.<\/p>\n\n\n\n
Het tweede deel van de hymne, strofen dertien tot vierentwintig, biedt een theologische lofzang op het mysterie van de Menswording, van God die mens wordt. Geboren uit een onbevlekte Maagd openbaart de Schepper een nieuwe schepping, en wij worden uitgenodigd ons hart te verheffen om dit mysterie te begrijpen en, zoals de engelen, het wonder te loven van God die onder de mensen woont. Deze daad doet alle menselijke wijsheid verstommen door wat er met Maria gebeurt, en openbaart de grenzen van de menselijke logica. In geloof begrijpen wij Gods barmhartigheid, die zijn eniggeboren Zoon zendt als een herder om zijn kudde te leiden. Alle mensen, en in het bijzonder de Maagd, prijzen de Menswording en de Theotokos, hoewel wij beseffen dat aardse lofzang ontoereikend is om een dergelijk wonder naar waarde te prijzen. De Maagd-Moeder wordt geprezen als zij die het Licht draagt dat ons leven heeft gegeven, als zij die Hem draagt die de zonden van alle stervelingen op zich neemt. Zij wordt geprezen als de tabernakel, als de Tempel van God, omdat zij in het vlees het Woord van God heeft gebaard. Dit is de schoonheid van deze kostbare homiletische hymne, die de Menswording van onze Heer, God en Verlosser Jezus Christus bezingt.<\/p>\n\n\n\n
Maar wat te zeggen over Maria? Is Maria slechts een passieve ontvanger van Gods handelen? Is zij eenvoudigweg een passieve beantwoorder van Gods initiatief? De hymne begint met de aartsengel Gabri\u00ebl die tot haar wordt gezonden om haar een groot nieuws te brengen, om haar te zeggen zich te verheugen. En wat is dit grote nieuws? Wat is deze vreugde die oplicht? En wat is de vloek die verdwijnt? (\u03a7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5, \u03b4\u03b9\u2019 \u1f27\u03c2 \u1f21 \u03c7\u03b1\u03c1\u1f70 \u1f10\u03ba\u03bb\u03ac\u03bc\u03c8\u03b5\u03b9\u00b7 \u03c7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5, \u03b4\u03b9\u2019 \u1f27\u03c2 \u1f21 \u1f00\u03c1\u1f70 \u1f10\u03ba\u03bb\u03b5\u03af\u03c8\u03b5\u03b9 \u2013 Verheug u, door wie de vreugde zal oplichten; verheug u, door wie de vloek zal verdwijnen.) Het is de aankondiging van de vervulling van Gods belofte aan Adam en Eva na hun val, dat Hij hen niet zou verlaten, dat Hij de natuurlijke gevolgen van de zonde zou overstijgen \u2013 het verlies van vreugde en de vloek van het verwijderd zijn van God. Wat in de dramatische geschiedenis van het menselijk bestaan werd verwacht, wordt nu werkelijkheid. God neemt hier het initiatief en zet de stap van zijn goddelijke zending om deel te nemen aan het menselijke leven, binnen zijn eigen schepping, opdat wij, mensen, deel kunnen hebben aan het goddelijke leven, en met ons de gehele schepping die de eerste mensen van God hadden verwijderd. (\u03a7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5, \u03c4\u03bf\u1fe6 \u03c0\u03b5\u03c3\u03cc\u03bd\u03c4\u03bf\u03c2 \u1f08\u03b4\u1f70\u03bc \u1f21 \u1f00\u03bd\u03ac\u03ba\u03bb\u03b7\u03c3\u03b9\u03c2\u00b7 \u03c7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5, \u03c4\u1ff6\u03bd \u03b4\u03b1\u03ba\u03c1\u03cd\u03c9\u03bd \u03c4\u1fc6\u03c2 \u0395\u1f54\u03b1\u03c2 \u1f21 \u03bb\u03cd\u03c4\u03c1\u03c9\u03c3\u03b9\u03c2 \u2013 Verheug u, herstel van de gevallen Adam; verheug u, verlossing van de tranen van Eva.)<\/p>\n\n\n\n
En de engel is verbijsterd (\u1f10\u03be\u03af\u03c3\u03c4\u03b1\u03c4\u03bf). Hij is verbaasd omdat hij ziet dat de eeuwige God daadwerkelijk een menselijk bestaan aanneemt. Hij ziet God het Woord, de Wijsheid, de Schepper van alles, zelf een schepsel worden en uit Maria geboren worden als een klein kind, opdat de schepping vernieuwd wordt (\u03a7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5, \u03b4\u03b9\u2019 \u1f27\u03c2 \u03bd\u03b5\u03bf\u03c5\u03c1\u03b3\u03b5\u1fd6\u03c4\u03b1\u03b9 \u1f21 \u03ba\u03c4\u03af\u03c3\u03b9\u03c2\u00b7 \u03c7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5, \u03b4\u03b9\u2019 \u1f27\u03c2 \u03b2\u03c1\u03b5\u03c6\u03bf\u03c5\u03c1\u03b3\u03b5\u1fd6\u03c4\u03b1\u03b9 \u1f41 \u039a\u03c4\u03af\u03c3\u03c4\u03b7\u03c2 \u2013 Verheug u, door wie de schepping wordt vernieuwd; verheug u, door wie de Schepper een kind wordt). Gods liefde voor ons kent geen grenzen. God doet iets ondenkbaars: Hij wordt kwetsbaar en zwak. Hij ontledigt Zichzelf en wordt \u00e9\u00e9n van ons. En de engel staat daar in verwondering. Hij kan niet anders dan Maria te zeggen wat de reden van haar vreugde is, haar uit te leggen wat er gebeurt. En dat is wat de Groeten ons openbaren. De reden van Maria\u2019s vreugde is juist de Menswording van God in haar. Maria had uitleg nodig, want wat haar werd gezegd was paradoxaal. Zij was maagd \u2013 hoe kon zij een kind krijgen? (\u0392\u03bb\u03ad\u03c0\u03bf\u03c5\u03c3\u03b1 \u1f21 \u1f09\u03b3\u03af\u03b1 \u1f11\u03b1\u03c5\u03c4\u1f74\u03bd \u1f10\u03bd \u1f01\u03b3\u03bd\u03b5\u03af\u03b1\u2026 \u2013 De Heilige, ziende zichzelf in reinheid, zegt tot Gabri\u00ebl: Uw wonderlijke boodschap lijkt moeilijk te aanvaarden voor mijn ziel; hoe spreekt gij van een geboorte zonder zaad?) Wat gebeurt hier? God wacht op Maria\u2019s antwoord. Maria moet \u201cja\u201d zeggen. Zij is vrij om te aanvaarden of niet. En dan doet zij het. Zij antwoordt: \u201cHineni \u2013 zie, hier ben ik!\u201d \u1f38\u03b4\u03bf\u1f7a \u1f21 \u03b4\u03bf\u03cd\u03bb\u03b7 \u039a\u03c5\u03c1\u03af\u03bf\u03c5\u00b7 \u03b3\u03ad\u03bd\u03bf\u03b9\u03c4\u03cc \u03bc\u03bf\u03b9 \u03ba\u03b1\u03c4\u1f70 \u03c4\u1f78 \u1fe5\u1fc6\u03bc\u03ac \u03c3\u03bf\u03c5!<\/p>\n\n\n\n
Juist deze menselijke vrijheid, juist dit menselijke antwoord van Maria openbaart de Akathistoshymne ons, en zij nodigt ons uit dit liturgisch na te volgen. Maria had een keuze. De aartsengel vraagt haar of zij wil deelnemen aan de economie van het heil, aan die daad waarin God uit de hemel neerdaalt, zijn troon verlaat en mens wordt om ons te bereiken waar wij zijn. Daarom wordt Maria een medewerkster, een \u03c3\u03c5\u03bd\u03b5\u03c1\u03b3\u03cc\u03c2, iemand die samenwerkt met God aan de geschiedenis van haar eigen heil en van ons heil. God had Maria nodig om vlees te worden. God had Maria nodig als tempel om in haar te wonen. En Hij had haar vrije instemming nodig, want dit is een daad van liefde, en liefde vereist vrijheid. En zodra Hij in haar woont, wordt Maria deze tempel, deze tempel van vreugde, waarvoor wij in elke groet zeggen: Verheug u! \u03a7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5! Verheug u!<\/p>\n\n\n\n
Maar wat met ons? Zijn wij slechts toeschouwers van dit grote gebeuren van de Menswording? Zijn wij slechts geroepen om Maria en haar beslissing te aanschouwen, die de loop van de menselijke geschiedenis veranderde? Of zijn wij er ook bij betrokken? Het antwoord is: nee, wij zijn geen toeschouwers, maar deelnemers; actieve deelnemers, \u03c3\u03c5\u03bd\u03b5\u03c1\u03b3\u03bf\u03af. Door onze liturgische ervaring nemen wij deel aan alles wat Maria heeft meegemaakt. Wij voegen ons bij de engelen om haar te prijzen, maar wij voegen ons ook bij Maria door dezelfde God in ons te ontvangen, door dat God ook in ons vlees wordt, doordat wij kinderen van God worden, goden door aanneming. Dit gaat niet om een morele relatie met God, niet om een juridische of zakelijke relatie, niet om een louter onderworpen verhouding. Dit is de meest intieme relatie die denkbaar is: wij eten onze eigen God en Schepper en worden zoals Hij, wij worden vergoddelijkt (theosis), wij worden tempels van God, waarin zijn aanwezigheid, zijn shekinah, zijn parousia, in ons woont. Daarom, telkens wanneer wij \u03a7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5 zeggen tot de Theotokos, wanneer wij \u201cVerheug u!\u201d zeggen tot Maria, zeggen wij het ook tot onszelf. Dit is ons goede nieuws. Ieder van ons wordt een tempel waarin God vlees wordt. Het bewijs daarvan zijn de heiligen, de heilige mensen om ons heen, en ook onze samenkomst \u201c\u1f10\u03c0\u1f76 \u03c4\u1f78 \u03b1\u1f50\u03c4\u03cc\u201d, om zijn Lichaam en Bloed te delen, eraan deel te hebben en het te worden.<\/p>\n\n\n\n
Dit is wat de vreugde van de Menswording in ons bewerkt. Daarom voegen wij ons bij de engelen, bij de aartsengel Gabri\u00ebl en allen die v\u00f3\u00f3r ons dit gebed hebben uitgesproken, om tot Maria te zeggen: \u03a7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5. Want wanneer wij \u03a7\u03b1\u1fd6\u03c1\u03b5 zeggen, verkondigen wij die ontzagwekkende, paradoxale, onbegrijpelijke beweging van God naar ons toe, die ons omhelst en in Zich opneemt, niet alleen als personen, maar als geheel van ons menselijk bestaan.<\/p>\n\n\n\n
Moge de zegen en de voorspraak van onze Moeder, de Moeder van Christus, de Allerheiligste Theotokos, en van alle heiligen met ons zijn op onze weg naar het licht van de Verrijzenis, op de weg die eindigt met de verkondiging dat het graf leeg is. Wij zullen de Verrijzenis van Christus verkondigen. Wij zullen onze eigen verrijzenis verkondigen. Amen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"