Patriarchale boodschap ter gelegenheid van Kerstmis

Protocol nummer `977

† BARTHOLOMEOS

DOOR DE GENADE VAN GOD AARTSBISSCHOP VAN CONSTANTINOPEL,

NIEUW ROME, EN OECUMENISCH PATRIARCH,

AAN DE GEHELE KERK

GENADE, BARMHARTIGHEID EN VREDE VAN CHRISTUS DE VERLOSSER, GEBOREN IN BETHLEHEM

* * *

Zeer eerbiedwaardige broeders Hiërarchen, zeer geliefde kinderen in de Heer,

Nu wij waardig zijn bevonden om opnieuw het grote feest van de Geboorte naar het vlees van de Zoon en het Woord van God te vieren, verheerlijken wij de “onuitsprekelijke en ongrijpbare nederigheid”^[1] van de Redder van het menselijk geslacht en de Verlosser die de schepping redt van het verderf, en roepen wij samen met de engelen uit: “Ere zij God in de hoogste hemel en vrede op aarde onder de mensen in wie Hij welbehagen heeft”^[2].                       

Christus heeft zich geopenbaard als “Immanuël”^[3], “God met ons” en “voor ons”, God die dicht bij ieder van ons staat, “die meer verwant is aan ons (…) dan wijzelf”^[4]. Het mede-eeuwige Woord, “van dezelfde substantie als de Vader “ – zoals gedefinieerd door het Eerste Oecumenische Concilie van Nicea, waarvan de christelijke wereld dit jaar op waardige wijze de 1700ᵉ verjaardag heeft gevierd – ”heeft zich gelijk gemaakt aan Zijn wezen“, door vlees te worden uit de Heilige Geest en de Maagd Maria, ”om de mensen door genade te vergoddelijken”.

Het troparion van de Geboorte verkondigt dat “door de Geboorte (…) het Licht der ware kennis over de wereld is opgegaan”, waardoor de “transcendente en universele betekenis” van het leven en de geschiedenis wordt onthuld; de waarheid dat alleen het christelijk geloof ten volle kan voldoen aan de diepste verlangens van het verstand en de dorst van het hart; en onthult dat “er geen redding is buiten Hem; want er is onder de hemel geen andere naam – dan die van Christus – aan mensen gegeven waardoor wij ons kunnen laten redden”^[5]. Daarom wordt de “kennis”, die ‘opbouwt^[6] , beoordeeld volgens het woord van de Heer: “U zult de waarheid leren kennen en de waarheid zal u vrij maken”^[7].

Het ondoorgrondelijke mysterie van de incarnatie wordt beleefd en spiritueel vernieuwd in het leven van de gelovigen die houden van de openbaring van Christus de Verlosser. In de woorden van de heilige Maximus de Belijder: “Het Woord van God, eens en voor altijd geboren naar het vlees, wil uit liefde voor de mens altijd naar de Geest geboren worden in hen die dat verlangen^[8]“. Zo richt Kerstmis, dat de incarnatie van God en de vergoddelijking van de mens door genade viert, ons niet op een gebeurtenis uit het verleden, maar op ”de stad van de toekomst”^[9], op het eeuwige Koninkrijk van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.

In een wereld waar oorlogsgedruis en wapengekletter weerklinkt, klinkt de engelachtige uitroep “vrede op aarde”. De stem van de Heer verkondigt de ‘vredestichters’ zalig, en Zijn heilige Kerk bidt tijdens de Goddelijke Liturgie “voor de hemelse vrede” en “voor de vrede van de hele wereld”. Het ware geloof in de levende God versterkt de strijd voor vrede en gerechtigheid, zelfs wanneer deze strijd bost op menselijk onoverkomelijke obstakels. Zoals de inspirerende boodschap van het heilige en grote Concilie van de Orthodoxe Kerk – waarvan we volgend jaar het eerste decennium vieren – leert: “De balsem van het geloof moet dienen om de oude wonden van anderen te verzorgen en te genezen, en niet om nieuwe haat te doen oplaaien”^[10].

Het evangelie van vrede geldt in het bijzonder voor ons, christenen. Wij vinden onverschilligheid ten aanzien van de verdeeldheid binnen het christendom onaanvaardbaar, vooral wanneer deze gepaard gaat met fundamentalisme en een expliciete afwijzing van de interchristelijke dialoog, die uiteindelijk tot doel heeft de verdeeldheid te overwinnen en eenheid te bereiken. De plicht om te werken aan de christelijke eenheid staat niet ter discussie. Aan de nieuwe generatie christenen komt de taak toe om de inspanningen van de pioniers van de oecumenische beweging voort te zetten en hun visies en inspanningen te bevestigen.

Wij behoren toe aan Christus, die “onze vrede”^[11] en “onze volmaakte vreugde” is, de ‘goedheid’ die voortkomt uit de zekerheid dat “de Waarheid is gekomen” en dat “de schaduw is verdwenen”; de zekerheid dat liefde sterker is dan haat en leven sterker dan dood; de zekerheid dat het kwaad niet het laatste woord heeft in het leven van de wereld en dat Christus, die “dezelfde is gisteren, vandaag en tot in eeuwigheid”^[12] , alles leidt. Dit geloof moet stralen en tot uiting komen in de manier waarop we Kerstmis en andere kerkelijke feesten vieren. Het feest dat God behaagt, moet getuigen van de transformerende kracht van het geloof in Christus voor ons leven. Het moet een tijd zijn van welwillendheid en spirituele vreugde, een ervaring van die “grote vreugde”^[13], onuitsprekelijk en “synoniem met het Evangelie”.

Zeer eminente en door God geliefde broeders, en lieve kinderen,

In 2026 herdenkt de Grote Kerk van Christus de 1400e verjaardag van de Akathistos-hymne, die op 7 augustus 626 “staande” werd gezongen tijdens de wake in de Kerk in Blachernae^[14], als dank aan de alheilige Moeder Gods voor het bevrijden van de stad van de aanval van geduchte vijanden. Ter gelegenheid van deze historische verjaardag is het Jaarboek van het Oecumenisch Patriarchaat voor het jaar 2026 gewijd aan de herdenking van deze mijlpaal voor onze Traditie en onze identiteit, die onlosmakelijk verbonden zijn met de eerbetoon aan de gezegende en onbevlekte Moeder van onze God, onze Onoverwinnelijke Beschermster.

In deze geest, terwijl we buigen voor Maria met het Kind en het goddelijke Woord aanbidden dat een menselijke gedaante heeft aangenomen, wensen wij u allen een heilige en gezegende twaalfdaagse periode toe, evenals een nieuw jaar vol goede werken en goddelijke gaven. Eer, glorie en aanbidding aan de Heer, nu en altijd en in de eeuwen der eeuwen. Amen!

Kerstmis 2025

† Bartholomeos van Constantinopel

vurig voorbidder voor u allen bij God

---

^[1] Johannes Damaskenos, Exposé précis de la foi orthodoxe, III, 1, PG 94, 984

^[2] Lc 2, 14

^[3] Mt 1, 23

^[4] Nicolas Cabasilas, Leven in Christus, VI, PG 150, 660, SC 361, p. 79.

^[5] Hand 4, 12

^[6] Naar I Cor 8, 1

^[7] Joh 8, 32

^[8] Maxime le Confesseur, Troisième Centurie, Chapitres sur la théologie, l’économie, la vertu et le vice du salut, Ι, 8, PG 90, 1181, Philocalie des Pères neptiques, p. 126.

^[9] Hebr 13, 14.

^[10] Boodschap van het heilige en grote Concilie van de Orthodoxe Kerk aan het orthodoxe volk en aan alle mensen van goede wil, § 4.

^[11] Ef 2,14

^[12] Hebr 13, 8

^[13] Naar Lc 2, 10

^[14] Blachernae was een district in het noordwestelijke deel van Constantinopel, vandaag is het de buurt Ayvansaray in Istanbul, Turkije. Vanaf hier, aan de Gouden Hoorn, begon de Muur van Theodosius tot aan de Zee van Marmara.– nvdvertaler

---