Patroonsfeest van het Klooster van de Heilige Profeet Elias te Sint Hubert Mill (Nederland)

Op zondag 19 juli vierde het Orthodoxe Klooster van de Heilige Profeet Elias zijn jaarlijks patroonsfeest met een plechtige bisschoppelijke Goddelijke Liturgie. De viering werd voorgegaan door Zijne Eminentie Metropoliet Athenagoras van België en Exarch van Nederland en Luxemburg, behorend tot het Oecumenisch Patriarchaat van Constantinopel. Rond de Metropoliet concelebreerden zes priesters. Ook zuster Taïssia van het Orthodoxe Klooster van Asten nam aan de viering deel, samen met talrijke gelovigen uit Nederland en België. De liturgie werd op waardige wijze opgeluisterd door het koor en de gezamenlijke zang van de aanwezige gelovigen.

In zijn homilie stond Metropoliet Athenagoras stil bij de viering van de heilige Vaders van het Vierde Oecumenische Concilie van Chalcedon, die de Kerk het ware geloof omtrent de Persoon van Christus hebben nagelaten. Hij beklemtoonde dat Jezus Christus waarachtig God én waarachtig mens is en dat juist daarin het mysterie van onze verlossing ligt besloten. Christus heeft de menselijke natuur aangenomen om haar te genezen en te verheffen, zodat ook de gelovige, door het Doopsel, de Eucharistie en de werking van de Heilige Geest, geroepen is tot deelname aan het goddelijke leven. De christelijke roeping bestaat daarom niet enkel uit een moreel goed leven, maar uit een steeds diepere eenwording met de levende Christus, die de heilige Vaders aanduiden als de theosis of vergoddelijking.

Vervolgens verbond de Metropoliet deze geloofswaarheid met het getuigenis van de heilige Profeet Elias, patroon van het klooster. Zoals Elias het volk opriep alle afgoden achter zich te laten en uitsluitend op de levende God te vertrouwen, zo worden ook de christenen uitgenodigd hun zekerheid niet te zoeken in vergankelijke menselijke steunpunten, maar in Christus alleen. God laat soms toe dat aardse zekerheden wegvallen, niet om de mens te verlaten, maar om hem vrij te maken voor een dieper vertrouwen op Zijn genade. In dit licht verwees Metropoliet Athenagoras eveneens naar de heilige Makrina, wier verborgen heiligheid en gebedsleven een blijvend voorbeeld vormen van een leven dat geheel op Christus is gericht. Hij besloot met de uitnodiging de heilige Eucharistie te ontvangen als de levende ontmoeting met de verrezen Heer, die het hart van de mens vernieuwt en reeds hier op aarde het leven van Gods Koninkrijk doet beginnen.

Na afloop van de Goddelijke Liturgie richtte de Metropoliet zich tot de aanwezigen met woorden van dankbaarheid en herinnering. Hij stond stil bij de uitzonderlijke persoonlijkheid van wijlen Archimandriet Pachom, die de moed en het geloof bezat om in Sint Hubert een orthodox klooster te stichten, in een tijd waarin de Orthodoxie in Nederland nog nauwelijks zichtbaar aanwezig was. Daarbij herinnerde hij aan de steun die Archimandriet Pachom ontving van de aartsbisschoppen Georges van Syracuse, Georges van Evdokia, Serge van Evkarpia en Gabriël van Komana, allen hiërarchen die zich met grote toewijding hebben ingezet voor de vestiging en groei van de Orthodoxe Kerk in de Lage Landen.

Metropoliet Athenagoras verwees eveneens naar de aanwezigheid van wijlen moeder Maria, die gedurende drie jaar in Sint Hubert verbleef alvorens het klooster van de Geboorte van de Moeder Gods in Asten te stichten. Ook herdacht hij de laatste kloosterbewoner, Archimandriet Boris Chapzal, die zich met grote inzet heeft gewijd aan zowel het kloosterleven als de plaatselijke gemeenschap.

Voorts onderstreepte de Metropoliet dat het Klooster van de Heilige Profeet Elias sinds enkele jaren deel uitmaakt van het Orthodoxe Aartsbisdom van België en Exarchaat van Nederland en Luxemburg van het Oecumenisch Patriarchaat. Hij besloot met een oproep tot gebed, opdat de Heer, door de voorspraak van de Allerheiligste Moeder Gods en de heilige Profeet Elias, opnieuw monniken zou zenden om deze plaats van gebed en geestelijk leven te bewonen.

Na de viering werden alle aanwezigen uitgenodigd voor een feestelijke agape in de kloostertuin. Rond een rijkelijk verzorgd buffet was er volop gelegenheid tot ontmoeting, gesprek en broederlijke verbondenheid. In een tijd waarin persoonlijk samenzijn opnieuw zijn waarde heeft bewezen, werd deze ontmoeting door velen bijzonder gewaardeerd.

Het klooster is vandaag opnieuw een levendige plaats van liturgie en gebed. Iedere zondag en op de kerkelijke feestdagen wordt er de Goddelijke Liturgie gevierd, tot grote vreugde van de vele vrienden en gelovigen die zich met deze heilige plaats verbonden weten. Momenteel worden de liturgische diensten verzorgd door vader David Smith en vader Daniel Becker.

Een plaats van blijvende orthodoxe aanwezigheid

Het Klooster van de Heilige Profeet Elias werd in 1972 gesticht door de latere Archimandriet Pachom, geboren als katholiek Brabander met een diepe roeping tot het monastieke leven. Na zijn kennismaking met de Orthodoxe Kerk besloot hij, met de zegen van bisschop Dionysios van Rotterdam, in Sint Hubert een kleine skite op te richten. Aanvankelijk leefde hij er geheel alleen, zonder orthodoxe gemeenschap in de omgeving en zonder financiële zekerheid. Door overdag buitenshuis te werken en zich met volharding aan het gebed en de liturgie te wijden, legde hij de fundamenten van wat zou uitgroeien tot een bloeiende parochiegemeenschap en een erkend klooster.

In de daaropvolgende decennia vonden verschillende monniken en roepingen er hun geestelijk thuis. Zo verbleef de latere higoumena Maria er gedurende enkele jaren alvorens haar klooster in Asten te stichten. Na het overlijden van Archimandriet Pachom in 2007 werd de leiding van het klooster toevertrouwd aan Hieromonnik, later Archimandriet, Boris Chapzal, die zich niet alleen inzette voor het geestelijke leven, maar ook voor het onderhoud van het klooster en de verbondenheid met de lokale gemeenschap. Hij overleed op 5 september 2021.

Na de ontbinding van het Exarchaat van de parochies van Russische traditie door de Heilige Synode van het Oecumenisch Patriarchaat in 2018 werd het klooster opgenomen in het Orthodoxe Aartsbisdom van België en Exarchaat van Nederland en Luxemburg, waartoe het ook vandaag behoort.

Meer dan vijftig jaar na zijn stichting blijft het Klooster van de Heilige Profeet Elias een plaats van gebed, liturgie, gastvrijheid en orthodox getuigenis in Nederland. De jaarlijkse viering van het patroonsfeest bevestigt telkens opnieuw de geestelijke betekenis van deze bijzondere plaats voor de Orthodoxe Kerk in de Lage Landen.