Metropoliet Athenagoras nam deel aan het Openingscolloquium van het Academiejaar 2026 van het Saint-Serge Instituut in Parijs

Parijs, 11 september 2026 – Zijne Eminentie Metropoliet Athenagoras van België, Voorzitter van de Orthodoxe Bisschoppenconferentie van de Benelux en Rector van het Instituut voor Orthodoxe Theologie Apostel Paulus van Brussel, nam op vrijdag 11 september deel aan het Openingscolloquium van het Academiejaar 2026 van het Instituut voor Orthodoxe Theologie Saint-Serge in Parijs. Deze studiedag had als thema: “Waarom vandaag theologie bedrijven?”

Georganiseerd in samenwerking met het Orthodoxe Centrum voor Studie en Onderzoek Dumitru Stăniloae van Parijs en het Instituut voor Orthodoxe Theologie Apostel Paulus van Brussel, wilde de bijeenkomst nadenken over de plaats en de zending van de theologie in de 21e eeuw: binnen de Kerk, in de academische wereld en in de publieke ruimte. Bijzondere aandacht ging naar de manier waarop de vrijheid van onderzoek, de trouw aan de Traditie van de Kerk en de noodzaak om te antwoorden op de grote uitdagingen van onze tijd met elkaar verzoend kunnen worden.

De dag begon met de verwelkomingswoorden van de decanen en vicedecanen van de drie partnerinstituten, gevolgd door de openingslezing van Georgiana Huian.

De eerste sessie stelde de vraag naar de theologie als wetenschappelijke discipline en haar plaats binnen de universiteit. Een rijke rondetafel bracht theologen uit verschillende kerkelijke contexten samen: pater Marc-Antoine Costa de Beauregard van het Centrum Dumitru Stăniloae, Isabelle Morel van het Institut Catholique de Paris en Frédéric Chavel van het Institut Protestant de Théologie. De moderatie was in handen van pater Georges Vasilakis van het Saint-Serge Instituut.

In zijn begroetingswoord benadrukte Metropoliet Athenagoras van België vooral de noodzaak van een levende theologie vandaag. Theologie, zo onderstreepte hij, kan nooit herleid worden tot een louter intellectuele of academische discipline. Theologie bedrijven betekent ook bidden, want volgens de aloude wijsheid van de Kerk is wie waarachtig bidt een theoloog. De Metropoliet wees in dit verband op het sterk symbolische karakter van de gebouwen van het Saint-Serge Instituut: de lokalen waar theologie wordt onderwezen bevinden zich onder de kerk. Deze twee ruimtes vormen een onlosmakelijke eenheid. Het theologisch onderwijs en het liturgisch leven van de Kerk kunnen niet van elkaar gescheiden worden. Dit was ook zo aan de befaamde Theologische School van Chalki en in andere grote centra van de orthodoxe theologische traditie. Theologie bedrijven betekent dus niet enkel over God spreken of kennis verwerven over het geloof, maar steeds meer deelnemen aan het goddelijke leven. Vanuit deze kerkelijke en geestelijke ervaring is de theologie geroepen te antwoorden op de vragen van de hedendaagse mens en op het lijden van een wereld in crisis. Metropoliet Athenagoras ging in dit verband in op de diepe moeilijkheden waarmee de geseculariseerde samenleving wordt geconfronteerd. De verwijdering van God en van de religieuze dimensie van het bestaan laat een diepe leegte achter bij de hedendaagse mens. De mens kan immers niet herleid worden tot enkel zijn economische, sociale of psychologische dimensies: hij draagt in zich een fundamentele openheid naar God en de transcendentie. Het theologisch onderzoek moet ook bijdragen tot de ontwikkeling van wat de orthodoxe traditie diakrisis noemt, het onderscheidingsvermogen. Dit onderscheidingsvermogen is onmisbaar voor bisschoppen, priesters en allen die pastorale verantwoordelijkheid dragen, om op een juiste manier te kunnen antwoorden op de vaak complexe vragen van onze tijd. Dit onderzoek moet steeds plaatsvinden binnen de levende Traditie van de Kerk en in continuïteit met het onderricht en de geestelijke ervaring van de Kerkvaders. De Metropoliet herinnerde er ook aan dat de theologie haar verantwoordelijkheid inzake het zoeken naar de zichtbare eenheid van de christenen niet mag vergeten. Theologen zijn geroepen om te getuigen van hun geloof en tegelijk, met geduld en trouw, bij te dragen aan het zoeken naar wegen die de christelijke Kerken nader tot elkaar kunnen brengen. Tot slot benadrukte hij het belang van het behoud van Gods Schepping. De hedendaagse theologie kan niet onverschillig blijven tegenover de ecologische crisis. In dit verband hebben de Orthodoxe Kerk en in het bijzonder het Oecumenisch Patriarchaat van Constantinopel reeds tientallen jaren een pioniersrol gespeeld, door er voortdurend aan te herinneren dat de eerbied voor de Schepping ook een geestelijke verantwoordelijkheid van de christen is.

De namiddag was gewijd aan de dienst en de zending van de theologie binnen de kerkelijke context. Verschillende bijdragen boden verdieping over de verhouding tussen theologie en Traditie, zending, catechese en ethisch-moreel onderscheidingsvermogen. Onder de sprekers bevonden zich pater Constantin Kenanidis van het Instituut Apostel Paulus van Brussel, Michel Stavrou van het Saint-Serge Instituut, Emmanuel Gougaud van het Institut Catholique de Paris, pater Florin Buca van het Centrum Dumitru Stăniloae en Katherine Shirk Lucas van het Institut Catholique de Paris.

Het laatste deel van de dag gaf het woord aan de studenten zelf. Thomas Novalles van het Centrum Dumitru Stăniloae, Stéphane Beffa van het Institut Catholique de Paris en Dragana Mandic van het Saint-Serge Instituut deelden hun persoonlijke getuigenissen over de betekenis en de uitdagingen van de theologische studies vandaag. Deze rondetafel werd gemodereerd door Stefan Munteanu.

De dag eindigde in gebed, met de viering van de Vespers in de kerk van het Saint-Serge Instituut, wat concreet tot uiting bracht wat gedurende de hele bijeenkomst was benadrukt: de orthodoxe theologie vindt haar bron en haar voltooiing in het gebeds- en liturgisch leven van de Kerk.

---

Het Saint-Serge Instituut, een eeuw orthodoxe theologische aanwezigheid in Parijs

Het Instituut voor Orthodoxe Theologie Saint-Serge is een van de historische bakens van de orthodoxe theologie in West-Europa. Opgericht in Parijs in 1925, in de context van de Russische emigratie na de revolutie van 1917, werd het al snel een belangrijk centrum voor theologische vorming en reflectie.

Zijn geschiedenis is verbonden met verschillende grote figuren van de orthodoxe theologie van de 20e eeuw, waaronder pater Sergej Boelgakov, Georges Florovsky, Nicolas Afanassieff, Alexander Schmemann, John Meyendorff en, later, pater Boris Bobrinskoy. Door hun onderwijs en werk hebben deze theologen de vernieuwing van het hedendaagse orthodoxe denken diepgaand gestempeld.

Saint-Serge heeft met name een doorslaggevende rol gespeeld in de herontdekking van de patristische en liturgische bronnen van de theologie en in de ontwikkeling van de oecumenische dialoog in de 20e eeuw. Vanuit Parijs breidde zijn invloed zich ver buiten Frankrijk uit en droeg het in belangrijke mate bij tot de bekendheid van de orthodoxe theologische traditie in West-Europa.

De samenwerking tussen het Saint-Serge Instituut, het Centrum Dumitru Stăniloae van Parijs en het Instituut Apostel Paulus van Brussel wil deze erfenis vandaag verderzetten, en tegelijk beantwoorden aan de nieuwe pastorale, intellectuele en geestelijke realiteiten van onze tijd. Ze getuigt eveneens van een gemeenschappelijke wil om de orthodoxe theologische vorming, het onderzoek en de getuigenis van de Orthodoxie in West-Europa te versterken.

Fhoto: https://flic.kr/s/aHBqjD4PZi